Dünyada ən geniş istifadə olunan ağrıkəsici paracetamol təkcə ağrı hissini deyil, həm də insan davranışını dəyişə bilər. Bu nəticəyə Ohio ştatı Universitetinin tədqiqatçıları gəliblər. Onlar müşahidə ediblər ki, dərman qorxu hissini azaldır və insanları risk almağa daha meyilli edir. Tədqiqat Social Cognitive and Affective Neuroscience (SCAN) jurnalında dərc olunub.
Neyrobioloq Baldwin Wei bildirib ki, paracetamol mənfi emosiyaları, xüsusən potensial təhlükəli vəziyyətlərlə bağlı qorxu hissini zəiflədə bilər. “İnsanlar risk barədə düşündükdə özlərini daha az qorxmuş hiss edirlər”, — deyə o açıqlayıb.
500-dən çox tələbə üzərində aparılan eksperimentdə iştirakçılara təsadüfi şəkildə ya 1000 mg paracetamol (yetkinlər üçün maksimum tək doz), ya da plasebo verilib. Sonra onlar virtual “şar şişirtmə” oyununu oynayıblar: şar nə qədər çox şişirsə, qazanc bir o qədər çox, lakin şar partladıqda bütün xal itir. Paracetamol qəbul edənlər orta hesabla şarı daha çox şişirdiblər və onu daha tez partladıb, bu da daha riskli davranışa işarədir.
Bundan əlavə, iştirakçılar müxtəlif hipotetik riskli vəziyyətləri — ekstremal əyləncələrdən təhlükəli sürücülük hadisələrinə qədər — qiymətləndiriblər. Bir sıra testlərdə paracetamol qəbul edənlər riski daha az hiss ediblər, digər testlərdə isə bu təsir zəif olub.
Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, aşkar edilmiş dəyişikliklər kiçikdir və dərmanın real həyatda birbaşa təhlükəli hərəkətlərə səbəb olduğunu göstərmir. Lakin nəticələr göstərir ki, paracetamol təkcə fiziki ağrını deyil, həm də emosional reaksiyaları — məsələn, narahatlıq və empatiyanı — zəiflədə bilər.
Alimlər hesab edirlər ki, bu effekti yaratmaqda əsas mexanizm qorxunun azalması ola bilər: insanlar riskin miqyasını səhv qiymətləndirmirlər, sadəcə onu daha az emosional qorxulu qəbul edirlər. Gələcək tədqiqatlar bu effekti yaradan bioloji mexanizmləri və onun sosial təsirlərini daha yaxşı izah etməlidir.
Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) paracetamolu hələ də vacib dərman kimi tanıyır. Lakin tədqiqatçılar vurğulayır ki, hətta reseptsiz alınan dərmanların insan qərarverməsi və davranışına təsiri diqqətlə araşdırılmalıdır