Vyana Universiteti və Tartu Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, nadir genetik variant rs17834140‑T qan kök hüceyrələrində təhlükəli mutasiyaların yayılmasını yavaşladır və qan xərçəngi riskini azaldır. Nəticələr Science jurnalında dərc olunub.
Qan xərçəngi — sümük iliyini və qan hüceyrələrinin əmələ gəlməsini təsir edən leykemiya daxil olmaqla bir sıra onkoloji xəstəlikləri əhatə edir. Adətən xəstəlik, kök hüceyrənin DNT-də səhv yarananda və bu hüceyrənin çoxlu surətini yaratmağa başladıqda inkişaf edir. Bu proses klonal hemopoez adlanır. Yaşla bu klonlar yığılır və şişin əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.
Tədqiqatçılar 640 mindən çox insanın genomunu analiz edib və rs17834140‑T variantını 17q22 xromosom bölgəsində aşkarlayıblar. Variant insan kök hüceyrələrinə daxil edilərək laboratoriyada və siçanlarda sınaqdan keçirilib.
Nəticələr göstərib ki, qoruyucu variant MSI2 zülalının səviyyəsini aşağı salır. MSI2 hüceyrələrin sürətli artımını təşviq edən “qaz pedalı” kimidir; xərçəng zamanı mutasiyaya uğramış hüceyrələrin sümük iliyi üzərində sürətlə yayılmasına kömək edir. Zülal səviyyəsi azaldıqda, hüceyrələr nadir hallarda şişə çevrilir.
Alimlərin hesablamalarına görə, rs17834140‑T daşıyan insanlarda bir neçə növ qan xərçəngi riski təxminən üçdə bir qədər azalır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu tam immunitet demək deyil, sadəcə təbii qoruyucu balansdır. İndi məqsəd bu təbii qorunmanı təkrarlayan dərmanlar və metodlar hazırlamaq və həssas insanlarda leykemiyanın qarşısını almaqdır.