Danimarkadakı Rigshospitalet Kardio Mərkəzinin alimləri yeni bir qan markerini aşkar ediblər. Bu marker xəstəxanadan kənar ürək dayanmasından sonra xəstələrdə uzunmüddətli yaddaş və düşüncə pozuntularını proqnozlaşdırmağa kömək edir. Tədqiqat nəticələri European Society of Cardiology Annual Congress konqresində təqdim edilib.
Ənənəvi olaraq həkimlər ürək dayanmasından sonra beyin vəziyyətini neyron-spesifik enolaz (NSE) səviyyəsinə əsaslanaraq qiymətləndirirlər — bu, sinir hüceyrələri zədələndikdə qanda görünən bir zülldür. Lakin bu göstərici həmişə dəqiq olmur, çünki zülalın yüksək səviyyəsi digər səbəblərlə də əlaqəli ola bilər.
Yeni tədqiqat bu zülalı NfL adlı başqa bir markerlə müqayisə edib. NfL uzun sinir liflərində olan və sinir toxumasında daha geniş zədələnmələri göstərən bir zülaldır.
Xəstələrin qan analizi ürək dayanmasından iki gün sonra, koma vəziyyətində olduqları zaman aparılıb. Bir neçə ay sonra alimlər onların kognitiv funksiyalarını — düşünmə, yaddaş və konsentrasiya qabiliyyətini — qiymətləndiriblər.
Nəticələr göstərib ki, neyrofilamentin yüngül zəncirinin (NF-L zülalı) yüksək səviyyəsi uzunmüddətli perspektivdə kognitiv funksiyaların pozulması ilə birbaşa əlaqəlidir. Eyni zamanda, hal-hazırda istifadə olunan ənənəvi marker belə bir əlaqəni göstərməyib.
“Ürək dayanmasından dərhal sonra bu yeni zülalın ölçülməsi yaddaş və düşüncə pozuntuları riskini yüksək olan xəstələri müəyyən etməyə, reabilitasiyanı optimallaşdırmağa və ailələri bərpa perspektivləri barədə daha dəqiq məlumatlandırmağa kömək edə bilər,” — deyə baş tədqiqatçı doktor Martin Meyer bildirib.
Alimlər vurğulayırlar ki, bu metod daha da sınaqdan keçirilməli və standartlaşdırılmalıdır, amma artıq ürək dayanmasının beyin üzərindəki təsirlərini daha dəqiq erkən proqnozlaşdırmaq perspektivlərini açır.