Vitamin C uzun müddət soyuqdəymə, ürək-damar xəstəlikləri və hətta xərçəngə qarşı universal vasitə hesab olunub. Lakin son tədqiqatlar göstərir ki, onun real təsiri xeyli daha məhduddur və faydası tez-tez şişirdilir. Bu barədə The Conversation məlumat yayıb.
Vitamin C, yəni askorbin turşusu, həqiqətən orqanizm üçün vacibdir. O, antioksidant kimi fəaliyyət göstərir, yaraların sağalmasında, kollagen sintezində iştirak edir və dəmirin mənimsənilməsinə kömək edir. Dəfiçit zamanı skurvy inkişaf edir — bu ağır vəziyyətdə toxumalar və qan damarları zədələnir.
İnsan vitamin C istehsal edə bilmədiyindən, onu qida vasitəsilə qəbul etməlidir — əsasən tərəvəz, meyvə və şirələrdən. Əlavələrdəki vitamin də kimyəvi olaraq qidalardakı ilə eynidir. Lakin qidalarda o, lif, flavonoidlər və digər maddələrlə birlikdə təsirini gücləndirir.
Əlavələrin xəstəliklərin qarşısını almaqda effektivliyi məhduddur. Tədqiqatların icmalı göstərir ki, vitamin C-nin müntəzəm qəbulu soyuqdəymə riskini azaltmır. Yüksək dozalarda — gündə 1 000 mq-dan çox — yalnız xəstəliyin müddətini bir qədər qısalda və simptomları yüngülləşdirə bilər. Simptomlar başladıktan sonra qəbul edildikdə isə nəzərəçarpacaq təsir olmur.
Ürək-damar xəstəlikləri ilə bağlı da vitamin C-nin təsdiqlənmiş faydası yoxdur: o, infarkt, insult və ya stenokardiyanın riskini azaltmır. Qan təzyiqində bir neçə millimetr civə sütunu qədər azalma isə klinik baxımdan əhəmiyyətsiz hesab olunur.
Xərçənglə bağlı da nəticələr oxşardır: vitamin C əlavələri ağciyər, süd vəzisi və bağırsaq xərçəngi daxil olmaqla xərçəngin qarşısını almır.
Bundan əlavə, həddindən artıq qəbul zərərlidir. Yetkinlər üçün gündəlik tövsiyə olunan norma təxminən 45 mq-dir — məsələn, bir stəkan portağal şirəsi ilə əldə edilə bilər. Təhlükəsiz yuxarı hədd 2 000 mq-dır. Bu həddi keçdikdə yan təsirlər mümkündür: ishal, ürəkbulanma, qarın ağrısı və böyrək daşlarının yaranma riski.
Alimlər vurğulayırlar ki, əksər insanlar üçün əlavələr lazım deyil. Balanslı qidalanma — sitrus meyvələri, giləmeyvələr, tərəvəz və yaşıl bitkilərlə — orqanizmin ehtiyaclarını tam təmin edir.