Bədənimizdə iltihabı tənzimləyən fermentin neyrodegenerativ genlərin idarə olunmasında əsas rol oynadığı müəyyən edilib. Bu nəticəyə Nyu-Meksiko Universiteti və Tennessi Universitetinin alimləri gəliblər. Tədqiqat “Genomic Psychiatry” jurnalında dərc olunub.
Məsələ OTULIN fermentindədir ki, əvvəllər əsasən immun reaksiyaları kontekstində öyrənilib. İnsan neyronları üzərində aparılan eksperimentlər göstərib ki, OTULIN fəaliyyətini basdırmaq tau zülalının səviyyəsini kəskin şəkildə azaldır — bu, Alzheimer xəstəliyinin əsas molekulyar markerlərindən biridir. OTULIN geninin tamamilə “söndürülməsi” isə tau zülalının sintezini tam dayandırır.
Maraqlısı odur ki, tau-nın yoxluğu neyronların vəziyyətinə mənfi təsir göstərməyib, bu da alimlər üçün gözlənilməz olub. Həmçinin Alzheimer xəstəsindən götürülmüş neyronlarla sağlam donor hüceyrələrinin müqayisəsi göstərib ki, həm OTULIN, həm də tau zülalı zədələnmiş neyronlarda əhəmiyyətli dərəcədə çoxdur.
“Patoloji tau — həm beyin yaşlanmasının, həm də neyrodegenerativ xəstəliklərin əsas faktoru. OTULIN vasitəsilə onun sintezini dayandırmaq beyin sağlamlığını qorumağa və yaşlanmanı yavaşlatmağa imkan verə bilər,” — tədqiqatın müəlliflərindən molekulyar genetika üzrə mütəxəssis Kartikiyan Tangaevelu bildirib.
Əlavə RNA-sekvenləşdirmə analizi göstərib ki, OTULIN yalnız tau ilə məhdudlaşmır. Onun çıxarılması onlarla digər genin fəaliyyətini dəyişdirir, bir çoxu iltihabla bağlıdır. Bu isə fermentin neyron stressi və sinir toxumasının tədricən “aşınmasında” rol oynaya biləcəyinə işarədir.
Alimlər vurğulayıblar ki, hələ müalicədən danışmaq tezdir. OTULIN və tau orqanizmdə mühüm funksiyalar yerinə yetirir, onların kəskin müdaxiləsi ciddi yan təsirlərə səbəb ola bilər. Həmçinin, OTULIN-in digər beyin hüceyrələrinə təsiri hələ məlum deyil.
Buna baxmayaraq, tədqiqat Alzheimer xəstəliyinə qarşı toksik zülalların yığılmasını tənzimləyən genlər vasitəsilə yeni yanaşma üçün perspektiv açır. Müəlliflərin sözlərinə görə, bu, beynin yaşlanma mexanizmlərini daha dərindən anlamaq və neyrodegenerativ xəstəliklərin müalicəsi üçün daha dəqiq və təhlükəsiz metodlar hazırlamaq üçün “nadir bir imkan”dır.