Gənə dişləməsi insan orqanizmində ətə qarşı allergiyaya səbəb ola bilər. Elmi olaraq “alfa-qal sindromu” adlandırılan bu xəstəlik bəzi hallarda ciddi allergik reaksiyalara, hətta anafilaktik şoka gətirib çıxara bilər.

“Alfa-qal” sindromu gənə dişləməsindən sonra yaranan allergik xəstəlikdir. Adını qalaktoza-alfa-1,3-qalaktoza adlı karbohidratdan alır. Bu maddə insanların orqanizmində təbii şəkildə yaranmır, lakin əksər məməlilərdə mövcuddur. Bəzi gənələrin tüpürcəyində də alfa-qal molekulu ola bilər. Gənə dişlədikdə bu maddə insanın qanına keçə və immun sisteminin onu yad və təhlükəli maddə kimi qəbul etməsinə səbəb ola bilər.

Bu zaman sonradan alfa-qal tərkibli qidalar qəbul edildikdə allergik reaksiya meydana çıxa bilər. Buna görə də xəstəlik bəzən “ət allergiyası” adlandırılır.

Hansı gənələr xəstəliyi yaya bilər?

ABŞ-da alfa-qal sindromu ilə əlaqələndirilən bir neçə gənə növü müəyyən edilib. Avropada isə əsas daşıyıcılardan biri it gənəsi hesab olunur. Bu gənə növünə Rusiyada da rast gəlinir.

Ət allergiyasının əlamətləri hansılardır?

Alfa-qal sindromu əsasən mal, donuz və qoyun əti kimi qırmızı ət məhsullarına qarşı allergik reaksiya yarada bilər. Bəzi insanlarda süd məhsulları və jelatin kimi heyvan mənşəli qidalara da həssaslıq müşahidə olunur.

Xəstəliyin xüsusiyyətlərindən biri allergik reaksiyanın dərhal deyil, adətən qida qəbulundan 2–6 saat sonra ortaya çıxmasıdır.

Əsas əlamətlər bunlardır:

• dəridə səpki, ürtiker və qaşınma;
• dodaqların, üzün, göz qapaqlarının və boğazın şişməsi;
• nəfəs darlığı və xırıltı;
• qarın ağrısı;
• ürəkbulanma, qusma və ishal.

Bəzi hallarda reaksiya ağırlaşaraq həyati təhlükəli anafilaksiyaya səbəb ola bilər.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Nəfəs almaqda çətinlik, güclü başgicəllənmə, zəif və sürətli nəbz, boğaz və üz nahiyəsində şişkinlik kimi əlamətlər yaranarsa, təcili tibbi yardım çağırılmalıdır. Bunlar ağır allergik reaksiyanın əlamətləri ola bilər.

Xəstəlik necə müəyyən edilir və müalicə olunur?

Alfa-qal sindromunu müəyyən etmək üçün qan analizi aparılır və orqanizmdə alfa-qala qarşı yaranan spesifik anticisimlər yoxlanılır.

Hazırda xəstəliyin qarşısını alan xüsusi vaksin və ya onu tamamilə aradan qaldıran spesifik müalicə yoxdur. Əsas yanaşma allergik reaksiya yaradan qidalardan uzaq durmaqdır. Əlamətlərin aradan qaldırılması üçün həkim tərəfindən antihistamin preparatlar və digər müalicə vasitələri təyin edilə bilər.

Bəzi insanlarda sindrom zaman keçdikcə zəifləyə və hətta tamamilə yox ola bilər.

Gənə dişləməsindən necə qorunmaq olar?

Alfa-qal sindromunun qarşısını almağın əsas yolu gənə dişləməsindən qorunmaqdır. Meşəlik və otlu ərazilərdə olarkən uzun şalvar və qapalı ayaqqabı geyinmək, gənələrə qarşı repelentlərdən istifadə etmək tövsiyə olunur.

Təbiətdən qayıtdıqdan sonra bədəni, xüsusilə gənələrin yapışa biləcəyi nahiyələri diqqətlə yoxlamaq və mümkün qədər tez duş qəbul etmək də vacibdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, gənə dişləməsindən sonra ət və ya digər heyvan mənşəli məhsullar qəbul etdikdə gecikmiş allergik reaksiyalar müşahidə olunursa, həkimə müraciət etmək və alfa-qal sindromu ehtimalını yoxlamaq lazımdır.