Marsın gözlənilməz təsiri: Qırmızı planet Yer kürəsinin iqlimini necə formalaşdırır?
Alimlərin yeni araşdırması Marsın Yerə təsirinin indiyədək düşünüldüyündən daha güclü olduğunu ortaya qoyub. Publications of the Astronomical Society of the Pacific (PASP) jurnalında dərc olunan tədqiqat göstərir ki, Qırmızı planet Yer orbitinə və uzunmüddətli iqlim dövrlərinə, o cümlədən buzlaşma epoxalarına birbaşa təsir edir.
Kaliforniya Universitetinin (Riversayd) planetar astrofizika üzrə professoru Stiven Keynin rəhbərlik etdiyi tədqiqat çərçivəsində Günəş sisteminin uzunmüddətli təkamülü kompüter simulyasiyaları ilə araşdırılıb. Məlum olub ki, Mars Yer orbitinin formasına və oxunun meyl bucağının dəyişməsinə təsir göstərərək iqlim dövrlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Xüsusilə diqqətçəkən məqam odur ki, Mars nəzərə alınmadıqda Yer üçün xarakterik olan 100 min illik və 2,3 milyon illik iqlim dövrləri tamamilə yox olur. Bu dövrlər buzlaşma və buzların geri çəkilməsi kimi qlobal proseslərlə sıx bağlıdır. Alimlərin fikrincə, Mars bu baxımdan Yer iqlim sisteminin “gizli tənzimləyicisi” rolunu oynayır.
Araşdırma həm də Yer oxunun sabitliyinə Marsın müsbət təsir göstərdiyini üzə çıxarıb. Planetin mövcud meyl bucağının (təxminən 23,5 dərəcə) daha stabil qalmasında Marsın qravitasiya təsiri az rol oynamır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu nəticələr yalnız Yer üçün deyil, digər ulduz sistemlərində potensial yaşana bilən planetlərin iqlim sabitliyini anlamaq baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Yəni kiçik planetlər belə, böyük iqlim nəticələri yarada bilər.
Urbaninfo.az
