İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə istehsal fəaliyyətinə dövlət dəstəyi genişlənir
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması, sahibkarlığın inkişafı və yeni istehsal sahələrinin yaradılması istiqamətində dövlət tərəfindən həyata keçirilən dəstək tədbirləri davam etdirilir. Tətbiq olunan vergi və gömrük güzəştləri bölgəyə sərmayə qoyuluşunu stimullaşdırmaqla yanaşı, yerli istehsalın genişləndirilməsi və qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında vergi uçotuna alınan və bilavasitə həmin ərazilərdə fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslər üçün xüsusi güzəştlər müəyyən edilib. Belə ki, müvafiq iqtisadi fəaliyyət sahələri üzrə texnika, texnoloji avadanlıq və qurğuların, həmçinin xammal və materialların idxalı zamanı həmin şəxslər 2033-cü il yanvarın 1-dək əlavə dəyər vergisindən (ƏDV) və gömrük rüsumundan azaddırlar.
Bu mexanizm yalnız mövcud sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsinə deyil, həm də azad edilmiş ərazilərdə yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasına şərait yaradır. Xüsusilə sənaye parklarının imkanlarından istifadə edən sahibkarlar üçün bu güzəştlər ilkin investisiya xərclərinin optimallaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Məlumata görə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə istehsal fəaliyyəti quran müəssisələr, o cümlədən sənaye parklarının rezidentləri idxal etdikləri texnika, texnoloji avadanlıq, xammal və materiallara görə indiyədək ümumilikdə 17,4 milyon manat dəyərində vergi və gömrük rüsumlarından azadolma əldə ediblər.
Bu rəqəm dövlət dəstəyinin sahibkarların fəaliyyətinə real təsir göstərdiyini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, güzəştlərdən istifadənin artması bölgədə istehsal zəncirinin formalaşmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə əlavə imkanlar açır.
Hazırda tətbiq olunan güzəşt və digər dəstək mexanizmləri çərçivəsində azad edilmiş ərazilərdə müxtəlif sənaye istiqamətləri üzrə layihələr həyata keçirilir. Bunlar arasında tekstil, tikinti materialları, elektrik avadanlıqları, nəqliyyat vasitələri və digər sənaye məhsullarının istehsalı xüsusi yer tutur. İstehsal sahələrinin şaxələndirilməsi isə gələcəkdə bölgənin yalnız bərpa olunan ərazi deyil, eyni zamanda mühüm istehsal və investisiya məkanına çevrilməsinə xidmət edir.
Urbaninfo az xəbər verir ki, burada mühüm məsələlərdən biri də idxaldan asılılığın azaldılmasıdır. Yerli istehsal müəssisələrinin fəaliyyətə başlaması tikinti, sənaye, logistika və xidmət sektorlarında qarşılıqlı əlaqələrin genişlənməsinə səbəb ola bilər. Beləliklə, bir istehsal müəssisəsinə qoyulan investisiya yalnız həmin müəssisənin fəaliyyətinə deyil, onun ətrafında formalaşan təchizat və xidmət zəncirinə də təsir göstərir.
Bəs güzəştlərdən hansı sahibkarlar yararlana bilər və bunun üçün hansı tələblər qoyulur? Bu sual xüsusilə bölgədə fəaliyyətə başlamağı planlaşdıran investorlar üçün aktualdır. Mövcud qaydalara əsasən, güzəştlərdən yararlanmaq üçün sahibkarın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında vergi uçotunda olması və fəaliyyətini bilavasitə həmin ərazilərdə həyata keçirməsi əsas şərtlərdəndir.
Digər mühüm sual isə güzəştlərin hansı məhsul və avadanlıqlara şamil edilməsidir. Müvafiq fəaliyyət sahələri üzrə idxalı nəzərdə tutulan texnika, texnoloji avadanlıq və qurğular, eləcə də xammal və materialların siyahısı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2023-cü il 5 avqust tarixli 269 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilib. Bu, güzəştlərin tətbiq dairəsinin konkret meyarlar əsasında müəyyənləşdirilməsinə imkan verir.
Sənədlərin təqdim edilməsi necə həyata keçirilir? Güzəştlərdən yararlanmaq istəyən şəxslərin sənədlərinin qəbulu İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən həm fiziki, həm də elektron formada həyata keçirilir. Bu imkan sahibkarların müraciət prosesini sadələşdirməklə yanaşı, dövlət xidmətlərindən istifadənin daha əlçatan olmasına xidmət edir.
Bəs bu güzəştlərin müddəti başa çatdıqdan sonra nə baş verəcək? 2033-cü il yanvarın 1-dək müəyyən edilən güzəştlər sahibkarlara uzunmüddətli investisiya qərarları vermək üçün kifayət qədər zaman çərçivəsi yaradır. Bununla yanaşı, əsas məqsəd güzəştlərdən müvəqqəti üstünlük kimi istifadə etməklə bölgədə iqtisadi baxımdan dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli müəssisələrin formalaşdırılmasıdır.
Azad edilmiş ərazilərdə iqtisadi canlanmanın sürətləndirilməsi Böyük Qayıdış prosesinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Əhalinin bölgəyə qayıdışı ilə yanaşı, burada davamlı məşğulluğun təmin edilməsi, gəlir mənbələrinin yaradılması və özəl sektorun fəallığının artırılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan istehsal müəssisələrinin yaradılması həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan strateji nəticələr yaradır.
Dövlət tərəfindən təqdim edilən vergi və gömrük güzəştləri, sənaye parklarının imkanları, infrastruktur layihələri və digər təşviq mexanizmlərinin birgə tətbiqi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yeni iqtisadi modelinin formalaşmasına zəmin yaradır. Qarşıdakı mərhələdə əsas hədəflərdən biri bu ərazilərdə yaradılan istehsal potensialının artırılması, yerli məhsulların daxili bazarda payının yüksəldilməsi və rəqabətqabiliyyətli məhsulların ixracının genişləndirilməsi ola bilər.
Nəticə etibarilə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tətbiq olunan güzəştlər yalnız sahibkarlara maliyyə yükünün azaldılması mexanizmi kimi deyil, bölgənin uzunmüddətli iqtisadi inkişafına xidmət edən kompleks dövlət siyasətinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. İndiyədək əldə edilmiş 17,4 milyon manatlıq vergi və gömrük güzəşti isə bu siyasətin artıq konkret iqtisadi nəticələr yaratdığını göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.
