Körfəzdə yaranmış gərginlik enerji bazarında neft tədarükü ilə bağlı riskləri daha da artırıb. Hazırda tankerlərdə təxminən 41 milyon barel neftin gözlədiyi, 22 tankerın isə yükünü boşalda bilmədiyi bildirilir.

“Kpler” şirkətinin gəmi izləmə məlumatlarına əsasən, xüsusilə İran neftinin Çinə daşınmasında ciddi problemlər yaranıb. ABŞ-nin İrana qarşı tətbiq etdiyi dəniz blokadası nəticəsində Çinli alıcıların İran neftinə çıxışı əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşıb.

Məlumata görə, təxminən 40 milyon barel İran xam nefti Sinqapur yaxınlığında tankerlərdə gözləyir. Bu ərazi Çinə göndərilən neftin gəmidən-gəmiyə ötürülməsi üçün əsas məntəqələrdən biri hesab olunur. Hazırda həmin həcmin təxminən 10 faizi, yəni iki supertankerin yükünə bərabər hissəsi alıcı tapa bilməyib.

Yaranmış vəziyyət İranla yanaşı, ölkənin neftinin əsas alıcılarından olan Çinin özəl neft emalı zavodları üçün də ciddi problem yaradır. Analitiklər hesab edirlər ki, tədarükün kəskin azalması Çinli alıcıların sentyabr fyuçersləri üzrə İrandan yeni neft almasını faktiki olaraq çətinləşdirəcək.

Təchizatın azalması isə İran neftinin qiymətinə artıq təsir göstərməyə başlayıb. İranın yüngül nefti üçün təkliflərin “Brent” markalı neftin qiymətindən 3,5 dollar yuxarı qalxdığı bildirilir. Bu, bazarda İran xammalının qıtlığı ilə bağlı risklərin qiymətlərə daxil edildiyini göstərir.

Digər tərəfdən, Vaşinqtonun Tehrana qarşı iqtisadi təzyiqləri daha da sərtləşdirməyə hazırlaşdığı açıqlanıb. ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent İranın dünya tarixində ən böyük əlaqələndirilmiş iqtisadi təcrid kampaniyası ilə üzləşəcəyini bildirib.

ABŞ-nin növbəti addımlarının konkret detalları açıqlanmasa da, İran neftini qəbul edən Çin limanlarının və neft emalı müəssisələrinin də mümkün hədəflər sırasında ola biləcəyi barədə qiymətləndirmələr səslənir. Belə bir ssenari Vaşinqton-Pekin münasibətlərində onsuz da mövcud olan gərginliyi daha da artıra bilər.

Beləliklə, İran neftinin tankerlərdə yığılması və tədarük marşrutlarında yaranan məhdudiyyətlər yalnız regional enerji bazarına deyil, qlobal neft qiymətlərinə və Çin-ABŞ iqtisadi münasibətlərinə də təsir göstərə biləcək yeni risklər formalaşdırır.