Çinin iri liman və sənaye şəhərlərindən biri olan Tiencindən Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutu – Orta Dəhliz vasitəsilə Azərbaycana yük qatarı xəttinin açılması qlobal ticarət və logistika baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan hadisədir. Yanvarın 19-da bu marşrut üzrə ilk yük qatarının yola düşməsi Orta Dəhlizin artıq alternativ deyil, əsas beynəlxalq nəqliyyat xətlərindən birinə çevrildiyini təsdiqləyir.
Polad borular, məişət avadanlığı və müxtəlif sənaye malları ilə yüklənmiş qatarın Çinin Horqos gömrük məntəqəsindən Qazaxıstana, oradan isə Xəzər dənizi vasitəsilə Bakıya çatdırılması planlaşdırılır. Təxminən 7 min kilometrlik bu marşrutun 20 günə qət edilməsi ənənəvi dəniz yolundan 10 gün daha sürətlidir. Bu zaman fərqi qlobal ticarətdə vaxtın artıq həlledici faktor olduğunu nəzərə alsaq, Orta Dəhlizin rəqabət üstünlüyünü aydın şəkildə ortaya qoyur.
Bu xəttin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın yalnız tranzit ölkə deyil, eyni zamanda regional logistika və paylama mərkəzinə çevrilməsi strategiyasına tam uyğun gəlir. Bakı limanı və ətraf logistika infrastrukturu Çindən gələn yüklərin təkcə Azərbaycanda deyil, Cənubi Qafqaz, Türkiyə, Avropa və Yaxın Şərq bazarlarına yönləndirilməsi üçün optimal platforma rolunu oynayır. Məhz bu səbəbdən gələcəkdə Tiencindən gətirilən yüklərin Bakıdan digər təyinat məntəqələrinə göndərilməsi planı strateji baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Hazırda Çinin bir neçə şəhərindən Orta Dəhliz vasitəsilə Azərbaycana yük qatarı xətlərinin fəaliyyət göstərməsi bu marşrutun sistemli şəkildə genişləndirildiyini göstərir. Bu proses eyni zamanda Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü ilə Azərbaycanın Şərq–Qərb nəqliyyat strategiyasının real sintezidir. Azərbaycanın son illərdə dəmir yolu, liman, logistika mərkəzləri və rəqəmsal gömrük sistemlərinə yatırdığı investisiyalar məhz bu nəticəni hədəfləyirdi.
Proqnoz: Orta Dəhlizdə yük həcmi artacaq, Bakının rolu daha da güclənəcək
Mövcud geosiyasi reallıqlar fonunda proqnoz etmək olar ki, yaxın 2–3 il ərzində Orta Dəhliz üzrə yük daşımalarının həcmi kəskin artacaq. Qırmızı dənizdə, Süveyş kanalında və digər ənənəvi dəniz marşrutlarında yaranan risklər Çin–Avropa ticarətində alternativ yolların əhəmiyyətini daha da artırır. Bu kontekstdə Orta Dəhliz sabitlik, təhlükəsizlik və sürət baxımından ən cəlbedici marşrutlardan biri olaraq ön plana çıxacaq.
Azərbaycan üçün bu, tranzit gəlirlərinin artması ilə yanaşı, logistika, anbarçılıq, sığorta və əlavə dəyər yaradan xidmət sahələrinin genişlənməsi deməkdir. Orta perspektivdə Bakı limanı ətrafında yeni sənaye-logistika zonalarının formalaşması, yerli istehsalın tranzit axınlara inteqrasiyası və qeyri-neft sektorunun ixrac imkanlarının artması real görünür.
Nəticə etibarilə, Tiencin–Bakı yük qatarı xətti təkcə yeni nəqliyyat marşrutu deyil, Azərbaycanın qlobal ticarət sistemində mövqeyini möhkəmləndirən strateji addımdır. Orta Dəhliz artıq gələcəyin layihəsi deyil — o, bu günün işlək və sürətlə inkişaf edən iqtisadi arteriyasına çevrilir.