Pərakəndə ticarətdə qeyri-ərzaq bazarı daha sürətlə böyüyür
Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı məlumatlara əsasən, 2026-cı ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanda pərakəndə ticarət dövriyyəsi 25 milyard 510,7 milyon manata çatıb. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 3,8 faiz artım deməkdir. Statistik rəqəmlər göstərir ki, əhalinin istehlak xərclərində artım davam etsə də, əsas dinamika qeyri-ərzaq mallarının satışında müşahidə olunur.
Hesabat dövründə 14 milyard 151,8 milyon manatlıq ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatları, 11 milyard 358,9 milyon manatlıq isə qeyri-ərzaq malları satılıb. Müqayisə göstərir ki, ərzaq məhsulları üzrə artım cəmi 1,5 faiz olduğu halda, qeyri-ərzaq mallarının satışı 6,7 faiz yüksəlib. Bu isə istehlakçıların yalnız gündəlik tələbat mallarına deyil, məişət texnikası, geyim, elektronika və digər məhsullara da daha çox vəsait ayırmağa başladığını göstərir.
Statistikaya əsasən, əhalinin pərakəndə ticarətdə xərclədiyi vəsaitin 50,9 faizi ərzaq məhsullarına, 12,8 faizi geyim və ayaqqabıya, 6,4 faizi avtomobil yanacağına, 4,4 faizi elektrik malları və mebelə, 2,9 faizi əczaçılıq məhsullarına, 1,5 faizi isə kompüter və telekommunikasiya avadanlıqlarına yönəlib. Digər qeyri-ərzaq malları ümumi xərclərin 16,5 faizini təşkil edib.
Diqqət çəkən məqamlardan biri də adambaşına düşən istehlak xərclərinin artmasıdır. Belə ki, ilk beş ay ərzində ölkə əhalisinin hər bir nəfəri orta hesabla ayda 496,9 manatlıq alış-veriş edib. Bunun 275,7 manatı ərzaq məhsullarına, 221,2 manatı isə qeyri-ərzaq mallarına sərf olunub.
Ötən illərlə müqayisədə müşahidə olunan tendensiya onu göstərir ki, pandemiyadan sonrakı dövrdə zəifləyən istehlak bazarı tədricən bərpa olunur. Son illərdə qeyri-ərzaq mallarının satış tempinin ərzaq məhsullarını üstələməsi əhalinin istehlak davranışında dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. İnsanlar gündəlik tələbatdan əlavə, yaşayış səviyyəsini yüksəldən məhsullara da daha çox vəsait ayırırlar.
Bununla yanaşı, qiymət artımları və inflyasiya amili də nəzərə alınmalıdır. Dövriyyənin nominal ifadədə yüksək görünməsi alıcılıq qabiliyyətinin eyni templə artdığı anlamına gəlmir. Məhz buna görə də statistikada real ifadədə artımın göstərilməsi daha obyektiv mənzərə yaradır.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin ilk beş ayının nəticələri daxili ticarətin sabit inkişaf etdiyini göstərir. Qarşıdakı aylarda inflyasiya səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması, əhalinin gəlirlərinin artması və istehlak bazarındakı aktivliyin qorunması pərakəndə ticarətin inkişaf tempinə birbaşa təsir göstərəcək.
Hesabat dövründə 14 milyard 151,8 milyon manatlıq ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatları, 11 milyard 358,9 milyon manatlıq isə qeyri-ərzaq malları satılıb. Müqayisə göstərir ki, ərzaq məhsulları üzrə artım cəmi 1,5 faiz olduğu halda, qeyri-ərzaq mallarının satışı 6,7 faiz yüksəlib. Bu isə istehlakçıların yalnız gündəlik tələbat mallarına deyil, məişət texnikası, geyim, elektronika və digər məhsullara da daha çox vəsait ayırmağa başladığını göstərir.
Statistikaya əsasən, əhalinin pərakəndə ticarətdə xərclədiyi vəsaitin 50,9 faizi ərzaq məhsullarına, 12,8 faizi geyim və ayaqqabıya, 6,4 faizi avtomobil yanacağına, 4,4 faizi elektrik malları və mebelə, 2,9 faizi əczaçılıq məhsullarına, 1,5 faizi isə kompüter və telekommunikasiya avadanlıqlarına yönəlib. Digər qeyri-ərzaq malları ümumi xərclərin 16,5 faizini təşkil edib.
Diqqət çəkən məqamlardan biri də adambaşına düşən istehlak xərclərinin artmasıdır. Belə ki, ilk beş ay ərzində ölkə əhalisinin hər bir nəfəri orta hesabla ayda 496,9 manatlıq alış-veriş edib. Bunun 275,7 manatı ərzaq məhsullarına, 221,2 manatı isə qeyri-ərzaq mallarına sərf olunub.
Ötən illərlə müqayisədə müşahidə olunan tendensiya onu göstərir ki, pandemiyadan sonrakı dövrdə zəifləyən istehlak bazarı tədricən bərpa olunur. Son illərdə qeyri-ərzaq mallarının satış tempinin ərzaq məhsullarını üstələməsi əhalinin istehlak davranışında dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. İnsanlar gündəlik tələbatdan əlavə, yaşayış səviyyəsini yüksəldən məhsullara da daha çox vəsait ayırırlar.
Bununla yanaşı, qiymət artımları və inflyasiya amili də nəzərə alınmalıdır. Dövriyyənin nominal ifadədə yüksək görünməsi alıcılıq qabiliyyətinin eyni templə artdığı anlamına gəlmir. Məhz buna görə də statistikada real ifadədə artımın göstərilməsi daha obyektiv mənzərə yaradır.
Ümumilikdə, 2026-cı ilin ilk beş ayının nəticələri daxili ticarətin sabit inkişaf etdiyini göstərir. Qarşıdakı aylarda inflyasiya səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması, əhalinin gəlirlərinin artması və istehlak bazarındakı aktivliyin qorunması pərakəndə ticarətin inkişaf tempinə birbaşa təsir göstərəcək.
