Azərbaycan cəmiyyəti kin və nifrəti içərisində kinetik enerji kimi saxlayır. Sosial şəbəkələr, xüsusən də Facebook, bunun bir növ güzgüsüdür. İnsanlar bəzən uzun müddət içlərində topladıqları narazılığı, aqressiyanı, hirs və məyusluğu püskürtmək üçün sadəcə bir fürsət gözləyirlər. Belə məqamlarda isə hadisənin özü ilə ona münasibət arasında sərhəd itir.

Qurban Qurbanova münasibət də müəyyən mənada bunun nümunəsidir.

Dünən “Qarabağ”ın uğursuz oyununa, komandanın yol verdiyi səhvlər silsiləsinə və nəticədə məğlub olmasına mən də çox üzüldüm. Xeyli əsəbiləşdim, oyuna baxarkən öz-özümə deyindim. Çünki hamımız kimi mən də “Qarabağ”dan qələbə gözləyirdim. Ancaq bir uğursuz oyundan sonra uzun illər ərzində bizə qələbə sevinci, qürur və futbol adına böyük emosiyalar yaşatmış, Azərbaycan futbolunun simvoluna çevrilmiş komandaya arxa çevirmək, keçmişi unutmaq, onu və onun məşqçisini təhqir etmək ağlımdan belə keçmədi.

Bəli, oyun alınmadı.

Bəli, hamımızın kökləndiyi nəticə baş vermədi.

Bəli, komandada ciddi səhvlər oldu və bu səhvlər haqqında danışmaq, onları təhlil etmək lazımdır. Hətta sərt tənqid də etmək olar. Futbolun mahiyyətində tənqid, tələbkarlıq və nəticəyə münasibət var. Amma tənqidlə təhqir, narazılıqla nifrət, idman müzakirəsi ilə şəxsiyyətə hücum arasında böyük fərq var.

Təəssüf ki, biz çox vaxt həmin sərhədi keçirik.

“Qarabağ”ın son uğursuzluğunun səbəbini hər kəs müxtəlif cür izah edə bilər. Komandanın fiziki gücünün azalması, taktiki səhvlər, yorğunluq, heyətin dəyişməsi, futbolçuların motivasiyası, rəqibin gücü, hazırlıq səviyyəsi, zamanın dəyişməsi, əvvəlki uğurların yaratdığı psixoloji yük və sair amillər müzakirə oluna bilər. Bəlkə komandaya ümumi yanaşmada da dəyişikliklər baş verir. Bəlkə hansısa futbolçular əvvəlki səviyyədə deyil. Bəlkə taktiki baxımdan yeni yanaşmalara ehtiyac var.

Bütün bunlar müzakirə mövzusudur.

Amma bunların heç biri “Qarabağ”ı söyməyə, illər boyu Azərbaycan futbolunu ayaqda saxlayan bir komandanı bir oyunun nəticəsinə görə dəyərsizləşdirməyə, Qurban Qurbanovun şəxsiyyətinə hücum etməyə əsas vermir.

Çünki futbol yalnız hesab tablosundan ibarət deyil.

Bir komandanın, bir məşqçinin dəyəri təkcə son oyunun nəticəsi ilə ölçülmür. Xüsusilə də söhbət Azərbaycan futbolunda özünəməxsus tarix yaratmış “Qarabağ”dan gedirsə.

Bu komanda illər ərzində Azərbaycan futbolunun Avropada tanınmasına böyük töhfə verib. “Qarabağ”ın adı uzun müddət yalnız yerli çempionatla deyil, Avropa futbol arenası ilə yanaşı çəkilib. Azərbaycan futbolçularının və azarkeşlərinin özünəinamının formalaşmasında bu uğurların xüsusi rolu olub.

Qurban Qurbanov isə bu yolun sadəcə kənar müşahidəçisi deyil. O, həmin tarixin əsas simalarından biridir.

Əlbəttə, heç kim toxunulmaz deyil. Qurban Qurbanov da səhv edə bilər. Onun taktikasını bəyənməmək, qərarlarını tənqid etmək, müəyyən futbolçuların seçiminə etiraz etmək mümkündür. Hətta komandanın oyun fəlsəfəsində dəyişiklik tələb etmək də tamamilə normaldır.

Ancaq insanın peşəkar fəaliyyətini tənqid etmək başqa şeydir, onun şəxsiyyətini hədəfə almaq tamam başqa.

Biz isə sosial şəbəkələrdə çox vaxt birincidən ikincisinə keçirik.

Bir gün qəhrəman elan etdiyimiz adamı ertəsi gün məğlubiyyətin əsas günahkarına çeviririk. Dünən haqqında fəxrlə yazdığımız, şəkillərini paylaşdığımız, uğurunu öz uğurumuz kimi qəbul etdiyimiz insan bir uğursuz nəticədən sonra qəfildən “heç nə bacarmayan” adama çevrilir.

Bu, yalnız futbolla bağlı problem deyil.

Bu, bizim ümumi sosial davranışımızın bir göstəricisidir.

Bizdə uğura münasibət çox vaxt həddindən artıq emosionaldır. Qələbə qazanan insanı göylərə qaldırırıq, məğlub olanı isə yerə vururuq. Halbuki sağlam cəmiyyətin əsas xüsusiyyətlərindən biri uğura da, uğursuzluğa da ölçülü münasibət göstərməkdir.

Əsl azarkeş komandasına yalnız qalib gələndə sahib çıxmamalıdır.

Əsl azarkeş məğlubiyyətdən sonra da “Nə baş verdi?” sualını verməyi bacarmalıdır.

“Kim günahkardır?” sualından əvvəl “Nəyi düzəltmək lazımdır?” sualını vermək daha faydalıdır.

Çünki məğlubiyyətin içərisindən nəticə çıxarmaq mümkündür. Təhqirin içərisindən isə heç bir nəticə çıxmır.

Sosial şəbəkələrdə dünəndən etibarən yazılan bəzi fikirlərə baxanda adam düşünür: sanki “Qarabağ” illərlə heç bir uğur qazanmayıb, sanki Qurban Qurbanov Azərbaycan futboluna heç nə verməyib, sanki bütün bu illərin zəhməti bir oyunun 90 dəqiqəsində yoxa çıxıb.

Bu, həm haqsızlıqdır, həm də təhlükəli unutqanlıqdır.

İdmanda yaddaş olmalıdır.

Bir komandanın yaxşı günlərini də, pis günlərini də xatırlamaq lazımdır. Əgər biz yalnız son nəticəyə görə münasibət göstəririksə, onda nə sədaqətdən, nə də idman mədəniyyətindən danışmaq olar.

“Qarabağ” adı özü də bizim üçün sıradan bir futbol klubunun adından daha böyük məna daşıyır. Bu adın Azərbaycan cəmiyyətində yaratdığı emosional yük, tarix və simvolik məna göz qabağındadır. Ona görə də bu komandanın uğursuzluğuna görə narahat olmaq təbiidir. Amma məhz buna görə onun uğurlarını da bir anda unutmaq düzgün deyil.

Qurban Qurbanovun da ən azı bu qədər hörmətə haqqı var.

Bəlkə hansısa mərhələdə yeni nəfəsə ehtiyac yaranıb. Bəlkə komandanın oyununda dəyişikliklər edilməlidir. Bəlkə Qurbanov özü də yeni qərarlar verməlidir. Bunların hamısı müzakirə edilə bilər və edilməlidir.

Amma gəlin bir şeyi unutmayaq: tənqid etmək haqqımız olduğu kimi, haqqı olana haqqını vermək də mənəvi borcumuzdur.

İllərlə bizi sevindirən insanları bir günün içində düşmənə çevirmək asandır. Çətin olan isə onların zəhmətini, qazandırdıqları qüruru və Azərbaycan futboluna verdikləri töhfəni yadda saxlamaqdır.

Mən “Qarabağ”ın dünənki oyunundan narazıyam. Məğlubiyyət məni də məyus edib. Amma bu məyusluq mənə komandanı və Qurban Qurbanovu təhqir etmək haqqı vermir.

Əksinə, indi daha çox düşünmək, daha çox təhlil etmək və nə baş verdiyini anlamaq lazımdır.

Çünki bir məğlubiyyət komandanın bütün tarixini silmir.

Bir səhv insanın bütün xidmətlərini yox etmir.

Bir uğursuz oyun illərlə qazanılmış hörməti ləğv etmir.

Əgər biz bunu bacarsaq, yalnız daha sağlam futbol azarkeşləri yox, daha sağlam cəmiyyət də olarıq.

Çünki məsələ əslində “Qarabağ”dan və Qurban Qurbanovdan daha böyükdür.

Məsələ bizim uğura və uğursuzluğa, insana və əməyə, tənqidə və hörmətə münasibətimizdir.

Və bəlkə də dünənki məğlubiyyətdən çıxarmalı olduğumuz ən böyük nəticə məhz budur.

Məqalədə Əməkdar jurnalist, filologiya elmləri doktoru, professor Qulu Məhərrəmlinin sosial media yazısından istifadə edilib.