Almaniyada yaşayan azərbaycanlı bloger Cavanşir Həsənli Almaniyada tətbiq olunan uşaqpulu (Kindergeld) sistemi ilə bağlı maraqlı məlumatlar paylaşıb. O, sosial media hesabında bildirib ki, övladları artıq 21 və 23 yaşlarında olsalar da, hələ də dövlət tərəfindən uşaqpulu alırlar.

Blogerin sözlərinə görə, övladları universitet tələbəsidir və eyni zamanda "Werkstudent" statusunda işləyərək sabit əməkhaqqı əldə edirlər. Buna baxmayaraq, onların uşaqpulu almaq hüququ saxlanılır.

Cavanşir Həsənli qeyd edib ki, Almaniyada uşaqpulunun əsas yaş həddi 18-dir. Bu yaşa qədər ölkədə yaşayan hər bir uşaq heç bir əlavə şərt olmadan aylıq 259 avro məbləğində ödəniş alır.

18 yaşdan sonra isə müəyyən hallarda ödənişlər davam etdirilir. Belə ki, gənc məktəbdə təhsil alırsa, peşə hazırlığı (Ausbildung) keçirsə, universitetdə oxuyursa, könüllü sosial xidmət proqramlarında iştirak edirsə və ya təhsil müəssisəsinə qəbul olunmaq üçün yer axtarırsa, 25 yaşına qədər Kindergeld almaq hüququnu qoruyur.

Bundan əlavə, 21 yaşına qədər olan və işləməyən, lakin rəsmi şəkildə iş axtaran şəxs kimi qeydiyyata alınan gənclərə də uşaqpulu ödənilir.

Bloger vurğulayıb ki, əgər şəxsin 25 yaşından əvvəl yaranmış əlilliyi varsa və o, özünü maddi cəhətdən təmin edə bilmirsə, bu halda yaş məhdudiyyəti tətbiq olunmur və ödənişlər davam edir.

Cavanşir Həsənli xatırladıb ki, Almaniyada əvvəllər bəzi hallarda Kindergeld 27 yaşa qədər verilirdi. O, həmçinin qeyd edib ki, valideynlərin aylıq gəlirlərinin məbləği – istər 2 min, istərsə də 200 min avro olsun – uşaqpulunun təyin edilməsinə təsir göstərmir. Onun sözlərinə görə, bu sosial dəstək Almaniyada hər bir ailənin təmin olunmuş hüquqlarından biri hesab edilir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdış prosesinin hüquqi təminatının gücləndirilməsi istiqamətində qanunvericiliyə növbəti dəyişikliklər təklif olunur. Dəyişikliklər məcburi köçkünlərin mənzil təminatı, mülkiyyət hüquqlarının bərpası və sosial müdafiə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutur.

Bu barədə Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət, İnsan hüquqları, eləcə də Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitələrinin birgə iclasında komitə sədri Musa Quliyev məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, Böyük Qayıdış proqramının icrası çərçivəsində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda məskunlaşan və çalışan vətəndaşlar üçün müxtəlif güzəştlər, yeni müavinət növləri, vergi və sosial sığorta imtiyazları tətbiq olunub. Hazırda müzakirəyə çıxarılan qanun layihələri də həmin istiqamətdə hüquqi bazanın daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

Təklif olunan dəyişikliklərə əsasən, Mənzil Məcəlləsində "işğaldan azad edilmiş ərazilərdə daimi məskunlaşma fondu" adlı yeni institut yaradılacaq. Bu fonda daxil edilən yaşayış məntəqələri məcburi köçkünlərin köçürülməsi və sonradan həmin yaşayış sahələrinin onların mülkiyyətinə verilməsi məqsədilə istifadə ediləcək.

Bununla yanaşı, "Qaçqınların və məcburi köçkünlərin statusu haqqında" qanuna ediləcək dəyişikliklə məcburi köçkün statusunun hansı hallarda itirilməsi daha dəqiq müəyyənləşdiriləcək. Yeni qaydalara görə, vətəndaşa əvvəlki yaşayış yerinin əvəzinə müəyyən olunmuş norma çərçivəsində yeni mənzil təqdim ediləcək və bununla onun mülkiyyət hüququ tam şəkildə bərpa olunmuş sayılacaq.

Layihədə həmçinin göstərilir ki, dövlət tərəfindən təklif olunan yaşayış sahəsindən imtina edən şəxslər məcburi köçkün statusunu itirəcəklər.

Dəyişikliklər sosial müdafiə tədbirlərinin tətbiq müddətinə də aydınlıq gətirir. Belə ki, hazırda qüvvədə olan üç illik güzəşt dövrünün hesablanması şəxsin statusunu itirdiyi və ya ona təklif olunan mənzildən imtina etdiyi tarixdən başlanacaq.

Eyni zamanda, "Məcburi köçkünlərin və onlara bərabər tutulan şəxslərin sosial müdafiəsi haqqında" qanuna təklif olunan düzəlişlər köçürülmə mexanizminin yenilənməsini nəzərdə tutur. Yeni yanaşmaya əsasən, dövlət yaşayış sahəsi təqdim etdikdən sonra öz öhdəliyini yerinə yetirmiş hesab olunacaq. Bu isə həm məcburi köçkünlərin mənzil hüquqlarının qorunmasına, həm də digər şəxslərin maraqlarının nəzərə alınmasına imkan verəcək.

Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin (“ASAN xidmət”) səlahiyyətləri artırılır.

Elnurə Abuşova,
AUSD İB - Ailə və Uşaqlara Sosial Dəstək İB-nin sədri

Ramana qəsəbəsində baş verən dəhşətli hadisə cəmiyyəti sarsıtdı. Şəhid xanımı qayınatası tərəfindən qətlə yetirildi. Ortada isə iki azyaşlı uşaq qaldı. İndi həmin balalar nə ananın nəvazişini, nə də onun qayğısını görə biləcəklər. Heç bir maddi təminat, heç bir dövlət dəstəyi ananı əvəz edə bilməz.

İlkin məlumatlara və sosial şəbəkələrdə qonşuların yazdıqlarına görə, ailə daxilində uzun illərdir şəhid ailəsinə verilən ev, müavinətlər və kompensasiya pulları ətrafında mübahisələr yaşanıb. Əgər bu iddialar doğrudursa, ortaya çox ağır bir mənzərə çıxır: şəhidin yadigarı olan ailə maddi maraqların qurbanına çevrilib.

Təəssüf ki, bu, ilk belə hadisə deyil. Son illərdə şəhid ailələri ilə bağlı müxtəlif məhkəmə çəkişmələri, miras mübahisələri, uşaqların qəyyumluğu uğrunda davalar barədə dəfələrlə məlumatlar yayılıb. Bəzən mübahisələrin mərkəzində məhz dövlət tərəfindən ayrılan sosial təminatlar dayanır. Hətta elə hallar olub ki, şəhid övladı anasının əlindən alınmağa çalışılıb ki, uşağın adına düşən vəsaitlər üzərində nəzarət əldə edilsin.

Məsələnin digər tərəfi də var. Bir çox valideynlər övladlarının böyüməsi üçün illərlə zəhmət çəkir, onları oxudur, hərbi xidmətə yola salır, gələcəkdə özlərinə dayaq olacaqlarını düşünürlər. Övlad itkisi isə onların həyatını alt-üst edir. Buna görə də bəzi valideynlər şəhidə görə verilən kompensasiyaların yalnız gəlinə və ya yalnız uşaqlara çatmasını haqsızlıq kimi qəbul edirlər. Bu hissləri anlamaq mümkündür. Lakin heç bir maddi maraq insan həyatından üstün ola bilməz.

Məhz buna görə şəhid ailələri ilə bağlı sosial təminat mexanizmləri yenidən nəzərdən keçirilməlidir. Dövlətin məqsədi ailə üzvlərini qarşı-qarşıya qoymaq deyil, əksinə, onların sosial müdafiəsini təmin etmək olmalıdır. Qanunvericilik elə qurulmalıdır ki, kompensasiya və müavinətlər gələcək münaqişələrin mənbəyinə çevrilməsin.

Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, Rusiyada müharibədə həlak olan hərbçilərə görə ödənilən kompensasiyalar valideynlər, həyat yoldaşı və uşaqlar arasında bölüşdürülür. Bu model ideal olmasa da, ailə üzvləri arasında müəyyən balans yaratmağa çalışır və mübahisələrin qarşısını qismən alır.

Ramana faciəsi bir daha göstərdi ki, şəhid ailələrinin sosial müdafiəsi təkcə maddi yardım verməklə bitmir. Burada hüquqi mexanizmlər, psixoloji dəstək, ailədaxili münasibətlərin qorunması və mübahisələrin vaxtında həlli də vacibdir. Ən əsası isə unudulmamalıdır ki, şəhidlərin bizə əmanət qoyduğu insanlar dövlətin və cəmiyyətin xüsusi qayğısına ehtiyac duyurlar.

Bu gün həmin iki uşağın taleyi hamını düşündürməlidir. Çünki bir ananın itkisini heç bir pul əvəz edə bilməz. Şəhid ailələrinin ətrafında yaranan mübahisələr şəhidlərin müqəddəs xatirəsinə kölgə salır. Buna nə cəmiyyət, nə də dövlət laqeyd qalmamalıdır.