Beynəlxalq bir psixoloqlar komandası sübut edib ki, günah və nifrət yalnız fərqli “qəzəb dərəcələri” deyil, hər biri ayrı funksiyaya malik emosional mexanizmlərdir. Araşdırma Evolution and Human Behavior jurnalında dərc olunub.
Adətən gündəlik və elmi danışıqda nifrət qəzəbin gücləndirilmiş forması kimi qəbul edilir. Lakin tədqiqatçılar vurğulayır ki, evolyusiya baxımından bu yanaşma doğru deyil. Emosiyalar həyatda fərqli problemlərə adaptasiya kimi inkişaf edib və buna görə fərqli davranış nümunələrini aktivləşdirir.
Araşdırmanın baş müəllifi, Kaliforniya Universitetindən Miçell Lenders izah edir: “Günah və nifrəti qarışdırmaq insana konflikt zamanı qarşı tərəfdən nə gözlədiyini düzgün başa düşməyə imkan vermir və həll strategiyasını səhv seçməyə səbəb olur.”
Tədqiqatçılar təklif edirlər ki, günah “danışıqlar” funksiyasını yerinə yetirir. Günah, qarşı tərəf insanın maraqlarını nəzərə almadıqda ortaya çıxır və münasibətin qəbuledilməz olduğunu göstərir. Bu, konfrontasiya, izahat və üzr tələb etməyə motivasiya edir ki, əməkdaşlıq daha əlverişli şərtlərdə bərpa olunsun.
Nifrət isə fərqli məqsədə xidmət edir — “toksik” şəxslə qarşılıqlı əlaqəni məhdudlaşdırmaq və ya onu tamamilə həyatdan çıxarmaq. Bu vəziyyətdə danışıqlar faydasızdır; əsas məqsəd təhdidi neytrallaşdırmaqdır: məsafə saxlamaq, sosial statusunu zəiflətmək və ya əlaqəni kəsmək.
Təcrübədə 725 nəfər ABŞ və Britaniyadan sorğuya cəlb olunub. İştirakçılardan ya güclü qəzəb duyduqları, ya da ən çox nifrət etdikləri şəxsi xatırlamaları istənilib. Sonra onlar hansı hərəkətləri etməyi istədiklərini qiymətləndiriblər — dialoq, uzlaşma, tam əlaqəni kəsmək və ya zərər vermək.
Nəticələr açıq olub: qəzəb vəziyyətində insanlar əsasən münasibətləri bərpa etməyə yönəlmiş strategiyaları seçib, nifrət vəziyyətində isə əsas hədəf qarşı tərəfdən uzaqlaşmaq və ya ona zərər vermək olub. Bu fərqlər həm ABŞ, həm də Britaniyada eyni olub.
Əlavə analiz göstərib ki, qəzəbin güclənməsi “danışıqlar” istəklərini artırır, amma davamlı uğursuzluq nəticəsində qəzəb nifrətə çevrilə bilər. Nifrətin güclənməsi isə dialoq istəklərini tamamilə ləngidir.
 Bu tədqiqat göstərir ki, qəzəb və nifrət eyni emosiyalar deyil və konfliktlərin idarə edilməsində düzgün fərqləndirilmələri vacibdir. Qəzəb bərpa üçün vasitədir, nifrət isə təhlükəni aradan qaldırmaq məqsədilə radikal addımlar tələb edir.

Urbaninfo.az